Home

Hoog geboren,

Laag geschoren

Tussen twee stenen zijn naam verloren

 

Het malen van graan:

Een maalstoel bestaat uit twee molenstenen, de ligger die op zijn plaats blijft liggen en de loper die over de ligger heen draait. Op de doorsnede tekening van de Broekmolen zien we dat de liggers van de maalstoelen alle drie van onderen worden aangedreven, terwijl dit bij windmolens van bovenaf gebeurt. De twee molenstenen zijn aan ons oog onttrokken door de kuip die om de stenen heen gemaakt is, terwijl de bovenkant van de stenen is afgedekt met het kuipdeksel. Boven de loper is, opgehangen aan twee kaarbomen, het kaar aangebracht. Het te malen graan wordt uit de zak in het kaar geschud. Van daaruit valt het graan in de zogenaamde schuddebak (ook wel schoe of schoentje genoemd). Het schoentje rust met een smalle uitloper tegen het staakijzer. Ter hoogte van het schoentje zijn op het staakijzer twee klapspanen vastgezet. Dat zijn houten keggen die met behulp van touw of draad vast zitten. Omdat het staakijzer tijdens het malen ronddraait, krijgt het schoentje bij elke omwenteling van het staakijzer twee maal een klap, waardoor het graan uit het schoentje schuift en tussen de stenen valt. Ter bescherming van de stenen is op deze plaats vaak een magneet aangebracht, waardoor spijkers en andere ijzeren voorwerpen die onverhoopt in het graan terecht zijn gekomen, tegengehouden, zodat ze de stenen niet kunnen beschadigen. Het graan valt in het kropgat; dat is een opening in het midden van de loper. In het kropgat zit ook de rijn (het molenijzer) waarin het staakijzer grijpt, zodat de loper kan draaien. Vanuit het kropgat komt het graan dan tussen de twee molenstenen. Wanneer het graan tussen de stenen komt wordt het vanuit het midden naar buiten eerst verdeeld, dan in het midden van de steen gebroken en pas aan de omtrek van de stenen tot meel gemalen. Het meel komt terecht in de ruimte tussen de stenen en de kuip en vandaar uit, middels twee of drie stripjes die aan de zijkant van de loper bevestigd zijn, naar de meelgoot gevoerd. Via de meelgoot komt het meel een verdieping lager in de zakken terecht.